ΑΠΟ ΤΗΝ Dr Έρρικα Παπαβενετίου, CEO & co-founder & της Aegli-Premium Organics
Τα καλλυντικά είναι μέρος της καθημερινής μας ζωής. Από τον καθαρισμό, την ενυδατική, την αντιγήρανση, το αντηλιακό, το άρωμα και το μακιγιάζ, έρχονται σε επαφή με το δέρμα μας κάθε μέρα, συχνά πολλές φορές μέσα στην ίδια ημέρα, μια μεγάλη σειρά πολλών διαφορετικών προιόντων και συστατικών!
Από τον Παγκόσμια Οργανισμό Υγείας, μαζί με την πληργοφορία ότι κάθε γυναίκα έρχεται σε επαφή καθε χρόνο περίπου με 2 κιλά χημικών συστατικών που βρίσκονται στα καλλυντικά που χρησιμοποιεί (!), γίνεται όλο και πιο γνωστή τα τελευταία χρόνια μια, όχι και τόσο νέα, έννοια: οι ενδοκρινικοί διαταράκτες.
Δεν πρόκειται για μια “τάση” του clean beauty, αλλά για ένα θέμα που απασχολεί σοβαρά την επιστημονική κοινότητα και διεθνείς οργανισμούς. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ, 2012) : «Ένας ενδοκρινικός διαταράκτης είναι μια ουσία ή μείγμα που μεταβάλλει τις λειτουργίες του ενδοκρινικού συστήματος και έτσι προκαλεί ανεπιθύμητες ενέργειες σε έναν άθικτο οργανισμό, τους απογόνους του ή (υπο)πληθυσμούς του».
ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ ΟΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΟΙ ΔΙΑΤΑΡΑΚΤΕΣ;
Το σώμα μας εκκρίνει απο τους ενδοκρινείς αδένες ορμόνες λειτουργούν σαν “αγγελιοφόροι” και ρυθμίζουν διάφορες βασικές λειτουργίες για την υγεία και την ανάπτυξή μας (τον μεταβολισμό, την ενέργεια, τη διάθεση, τον ύπνο, το βάρος, τη γονιμότητα κλπ)
Οι ενδοκρινικοί διαταράκτες είναι ουσίες που μπορούν να επηρεάσουν όλο το ορμονικό σύστημα, είτε μιμούμενες τις φυσικές ορμόνες είτε μπλοκάροντας τη δράση τους, δημιουργώντας μια ανισορροπία που μπορεί να επηρεάσει την υγεία μας (παχυσαρκία, διαβήτης, υπογονιμότητα κ.λπ.).
ΓΙΑΤΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΖΟΥΝ ΟΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΟΙ ΔΙΑΤΑΡΑΚΤΕΣ;
Οι ενδοκρινικοί διαταράκτες παρουσιάζουν ιδιαιτερότητες που δυσκολεύουν την αξιολόγησή τους.Το ορμονικό σύστημα παίζει καθοριστικό ρόλο σε όλες τις διαδικασίες του οργανισμού, για το λόγο αυτό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των εγκύων, των εμβρύων, των βρεφών, των παιδιών και των εφήβων
Ο στόχος δεν είναι να δημιουργηθεί φόβος, αλλά να περιοριστεί όσο γίνεται η περιττή έκθεση σε ουσίες που βρίσκονται υπό συνεχή επιστημονική αξιολόγηση.:
- Ακόμη και σε πολύ χαμηλές δόσεις, μπορεί να επηρεάσουν τον οργανισμό, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η δράση τους δεν σχετίζεται γραμμικά με τη συγκέντρωση.
- Η συνδυαστική έκθεση (cocktail effect) κάνει δύσκολη την πρόβλεψη της επίδρασης, καθώς διαφορετικές ουσίες μπορεί να ενισχύουν ή να αλληλοεξουδετερώνται.
- Η ευαισθησία διαφέρει ανάλογα με το στάδιο ζωής, με πιο ευάλωτες περιόδους την εγκυμοσύνη και την παιδική ηλικία.
- Ορισμένες επιδράσεις μπορεί να εμφανιστούν μακροπρόθεσμα, ακόμη και σε επόμενες γενιές.
ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΠΙΘΑΝΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ;
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και την European Commission, οι ενδοκρινικοί διαταράκτες έχουν μελετηθεί για πιθανή σύνδεση με:
• την ορμονική ισορροπία και λειτουργίες όπως ο μεταβολισμός και ο θυρεοειδής
• τη γονιμότητα και την αναπαραγωγική λειτουργία (κυρίως σε χρόνια έκθεση)
• την ανάπτυξη, ιδιαίτερα κατά την εγκυμοσύνη και την παιδική ηλικία
• τη ρύθμιση του βάρους, καθώς ορισμένοι δρουν ως “obesogens”
• μακροχρόνιες ορμονοεξαρτώμενες καταστάσεις, που συνεχίζουν να μελετώνται
ΑΠΟ ΠΟΥ ΠΡΟΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΟΙ ΔΙΑΤΑΡΑΚΤΕΣ;
Οι ενδοκρινικοί διαταράκτες δεν βρίσκονται σε ένα μόνο σημείο, αποτελούν μέρος της καθημερινότητάς μας. Μπορούν να εντοπιστούν στο νερό, στον αέρα, στα τρόφιμα, αλλά και σε προϊόντα που χρησιμοποιούμε καθημερινά, όπως καλλυντικά και είδη προσωπικής φροντίδας. Η έκθεσή μας σε αυτούς γίνεται μέσω της κατάποσης (τροφή, ποτά, ακόμη και προϊόντα που έρχονται σε επαφή με τα χείλη), μέσω της εισπνοής (αέρας και σωματίδια σκόνης) και μέσω του δέρματος, καθώς ορισμένες ουσίες μπορούν να διαπεράσουν τον δερματικό φραγμό. Γι’ αυτό και η συνολική, καθημερινή έκθεση και όχι μόνο μία μεμονωμένη πηγή είναι αυτή που απασχολεί περισσότερο τη σύγχρονη επιστημονική προσέγγιση.
ΓΙΑΤΙ ΜΑΣ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΑ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΑ OΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΟΙ ΔΙΑΤΑΡΑΚΤΕΣ;
Τα καλλυντικά χρησιμοποιούνται καθημερινά και συνήθως σε συνδυασμό (layering). Έτσι δημιουργείται αυτό που οι επιστήμονες ονομάζουν:
- cumulative exposure (σωρευτική έκθεση)
- cocktail effect (συνδυαστική δράση ουσιών)
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται σε φάσεις της ζωής, όπως η εγκυμοσύνη και η εφηβεία, όπου το ενδοκρινικό σύστημα βρίσκεται σε συνεχή δραστηριότητα, καθώς το σώμα αναπτύσσεται και ωριμάζει. Σε κοινή παρέμβασή τους το 2025, η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ενδοκρινολογίας (European Society of Endocrinology – ESE) και η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Παιδοενδοκρινολογίας (European Society for Paediatric Endocrinology – ESPE) ζήτησαν ισχυρότερη ευρωπαϊκή δράση για τη μείωση της έκθεσης σε ενδοκρινικούς διαταράκτες.
Η ανησυχία της Ευρώπης είναι απόλυτα δικαιολογημένη. Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε παιδιά 9, 10 ή 12 ετών να χρησιμοποιούν προϊόντα με ρετινόλη, απολεπιστικά οξέα, ισχυρούς αντιγηραντικούς παράγοντες, πολυσύνθετες skincare ρουτίνες και πανάκριβα προϊόντα περιποίησης, καθώς ετοιμάζοντα το πρωί για να πάνε στο σχολείο! Τα λεγόμενα “Sephora Kids” παιδιά και προέφηβοι ακολουθούν πολύπλοκες skincare ρουτίνες που αρχικά σχεδιάστηκαν για ενήλικες με το hashtag #KidsatSephora στο TikTok να έχει αυτή τη στιγμή έχει περισσότερες από 5 εκατομμύρια προβολές.
ΠΟΙΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΠΙΟ ΣΥΧΝΑ ΩΣ ΟΡΜΟΝΙΚΟΙ ΔΙΑΤΑΡΑΚΤΕΣ;
- PARABENS – συντηρητικά με ήπια οιστρογονική δράση σε μελέτες. Συνήθως εμφανίζονται ως Methylparaben, Ethylparaben, Propylparaben, Butylparaben
- PHTHALATES – συνδέονται κυρίως με αρωματικές συνθέσεις. Σπάνια αναγράφονται ξεκάθαρα, μπορεί να κρύβονται πίσω από Fragrance / Parfum, DEP (Diethyl Phthalate)
- ΧΗΜΙΚΑ ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ ΦΙΛΤΡΑ– Μπορεί να εμφανίζονται ως Oxybenzone (Benzophenone-3), Octocrylene, Octinoxate (Ethylhexyl Methoxycinnamate), Homosalate, Avobenzone
- TRICLOSAN – αντιβακτηριδιακός παράγοντας (πλέον αρκετά περιορισμένος)
Η παρουσία τους σε εγκεκριμένα προϊόντα θεωρείται ασφαλής εντός ορίων.
Η συζήτηση αφορά κυρίως τη συνολική έκθεση στον χρόνο.
ΤΙ ΑΛΛΑΖΕΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ;
Το ενδιαφέρον για τους ενδοκρινικούς διαταράκτες δεν είναι πλέον θεωρητικό. Τα τελευταία χρόνια έχει επηρεάσει ουσιαστικά τη νομοθεσία των καλλυντικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Με τον πρόσφατο Κανονισμό (ΕΕ) 2026/78 (Omnibus VIII), ο οποίος εφαρμόζεται υποχρεωτικά από την 1η Μαΐου 2026, προστέθηκαν νέες ουσίες στη λίστα των πλήρως απαγορευμένων συστατικών, ενώ αναθεωρήθηκαν περιορισμοί και όρια ασφαλείας για άλλες ουσίες.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Επιστημονική Επιτροπή για την Ασφάλεια των Καταναλωτών (SCCS) συνεχίζουν να αξιολογούν συστατικά που έχουν συνδεθεί με πιθανές επιδράσεις στο ορμονικό σύστημα.
Τα τελευταία χρόνια έχουν ληφθεί μέτρα όπως ενδεικτικά αναφέρονται τα παρακάτω, που δείχνουν ξεκάθαρα ότι η Ευρώπη ακολουθεί μια ολοένα πιο προληπτική προσέγγιση, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για εγκύους, βρέφη, παιδιά και εφήβους:
• Η πλήρης απαγόρευση του Lilial (Butylphenyl Methylpropional), αρωματικού συστατικού που χρησιμοποιούνταν ευρέως σε προϊόντα προσωπικής φροντίδας, έχει οδηγήσει σε απόσυρση πολλών εβληματικών αρωμάτων της επιλεκτικής αγοράς, αλλά και αλλαγή αρώματος σε πολλά προιόντα ευρείας κατανάλωσης, που τα είχαμε «συνηθήσει» για δεκαετίες με ένα συγκεκριμένο άρωμα και ξαφνικά το βλέπουμε να αλλαζει!
• Ακόμα πιο αυστηρά όρια για ορισμένα Parabens
• Νέα όρια και για φυσικά συστατικά όπως πχ για το Kojic Acid, αλλά και νέοι περιορισμοί στα παράγωγα της Βιταμίνης Α (Retinol, Retinyl Acetate, Retinyl Palmitate) με ελάττωση της περιεκτικότητας τους που είναι πλέον επιτρεπόμενη στα καλλυντικά.
CLEAN BEAUTY: ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ;
Το Clean Beauty δεν βασίζεται στον φόβο, αλλά στην πρόληψη.
Στην πράξη σημαίνει:
- διαφάνεια στη σύνθεση
- προσεκτική επιλογή πρώτων υλών
- αποφυγή συστατικών που βρίσκονται υπό επιστημονική αμφισβήτηση
Αναζήτηση καλλυντικών προιόντων εγκεκριμένων από διεθνείς οργανισμούς, όπως το πρότυπο Cosmos Natural & Organic standard που εφαρμόζουν αυστηρά κριτήρια με αποτέλεσμα να αποκλείουν αμφιλεγόμενες ουσίες, να προωθούν φυσικές & βιολογικές πρώτες ύλες, να δίνουν έμφαση στη βιωσιμότητα.
ΠΩΣ ΝΑ ΕΠΙΛΕΓΕΙΣ ΣΥΝΕΙΔΗΤΑ ΤΑ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΑ ΣΟΥ;
Μικρές αλλαγές κάνουν τη διαφορά:
✔ Διάβασε τις ετικέτες (INCI)
✔ Απόφυγε γενικούς όρους όπως “fragrance” χωρίς διαφάνεια
✔ Προτίμησε πιστοποιημένες εταιρείες, συστατικά και προϊόντα
✔ Επένδυσε σε λιγότερα αλλά πιο ποιοτικά καλλυντικά
Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ AEGLI
Στην AEGLI Premium Organics, η φιλοσοφία είναι απλή, ώστε να μην χρειάζεται να αναρωτιέσαι τι βάζεις στο δέρμα σου.
Για αυτό:
- αποκλείονται συστατικά που σχετίζονται με ενδοκρινικούς διαταράκτες
- χρησιμοποιούνται αποκλειστικά φυσικά αντηλιακά φίλτρα (non-nano Zinc Oxide)
- επιλέγονται πιστοποιημένες βιολογικές πρώτες ύλες
- οι συνθέσεις σχεδιάζονται για καθημερινή, μακροχρόνια χρήση
Στις συνθέσεις της AEGLI αποκλείονται από την αρχή της λειτουργίας της:
Titanium Dioxide, Parabens, Mineral Oil, Petrolatum/Parafin Wax, Silicones, Propylene Glycol, PEG, SLES, ALES, Sulfates, EDTA, Phthalates, Alcohol, ΒΗΤ/BHA, Imidazolidimyl Urea, Diazolidinyl Urea, Acrylates, Carbomer, Aluminum, Ethanolamines, Triclosan, Synthetic Fragrances, GMOs αλλά και χημικά αντηλιακά φίλτρα που βρίσκονται στο επίκεντρο της σχετικής επιστημονικής συζήτησης
Το να φροντίζουμε το δέρμα και τη εμφάνιση μας είναι μέρος του τρόπου που φροντίζουμε γενικά τον εαυτό μας, δεν χρειάζεται πανικός και υπερβολή, αλλά ενημέρωση και συνειδητές επιλογές!
ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
Είναι τα parabens επικίνδυνα;
Τα parabens θεωρούνται ασφαλή στα επιτρεπόμενα όρια στην ΕΕ, αλλά βρίσκονται υπό συνεχή επιστημονική αξιολόγηση.
Πώς να αποφύγω ενδοκρινικούς διαταράκτες;
Επιλέγοντας προϊόντα με διαφάνεια, πιστοποιήσεις και αποφεύγοντας αμφιλεγόμενα συστατικά.
Τι σημαίνει clean καλλυντικά;
Καλλυντικά με ασφαλείς, επιλεγμένες συνθέσεις και αποφυγή ουσιών που βρίσκονται υπό επιστημονική διερεύνηση.
Το AEGLI Premium Organics CLEAN & ORGANIC STANDARD
Στην AEGLI PREMIUM ORGANICS ακολουθείται ένα δομημένο CLEAN & ORGANIC αυστηρό πρότυπο ασφάλειας και καθαρότητας για την ανάπτυξη και παραγωγή βιολογικών καλλυντικών, αποφεύγοντας κάθε συστατικό που θεωρείται αμφιλεγόμενο για την υγεία του ανθρώπου ή το περιβάλλον, με πλήρη διαφάνεια, πιστοποιήσεις και βιώσιμη προσέγγιση σε όλα τα στάδια παραγωγής. Η έννοια αυτή ευθυγραμμίζεται με τα πρότυπα οργανικής πιστοποίησης COSMOS-standard, τον ευρωπαϊκό Κανονισμό (ΕΚ) 1223/2009 για τα καλλυντικά προϊόντα, τις αρχές της πράσινης χημείας και της βιώσιμης & υπεύθυνης καλλυντικής βιομηχανίας.
ΚΑΘΕ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΦΕΡΕΙ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΣΤΟΤΟΠΟ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ